Naar de inhoud

Laatst gepubliceerd op · 40 artikelen · 3 rubrieken

Atelier la Vivière

Tunische haaksteken maken een stevige, herkenbare structuur

Wil je met tunisch haken beginnen, maar weet je niet welke steek je eerst moet proberen? Met een klein proeflapje leer je de basisstructuur herkennen en ontdek je hoe verschillende insteken het uiterlijk van je werk veranderen.

Door Marloes Visser · · 5 min leestijd

Geblokt lapje Tunisisch haakwerk in crèmewol met haaknaald en bolletje katoen

Bij tunisch haken blijven meerdere lussen tegelijk op je haaknaald staan. Dat voelt anders dan bij gewoon haken, maar de werkwijze wordt overzichtelijk zodra je een toer in twee delen bekijkt: eerst neem je lussen op, daarna werk je ze weer af. Begin met een eenvoudig proeflapje; zo kun je de steek, de rand en de spanning bekijken voordat je aan een groter project begint.

Wat maakt tunische haaksteken anders?

Bij gewoon haken werk je meestal steek voor steek en houd je doorgaans één actieve lus op de haaknaald. Bij tunisch haken neem je tijdens de heengaande toer lussen op en laat je die op de naald staan. Daarna werk je ze tijdens de teruggaande toer af. Die twee passages samen vormen één toer. De Craft Yarn Council beschrijft dit principe in zijn uitleg van de Tunische simpele steek: je draait het werk aan het einde van de heengaande passage niet om. Lees de stappen in de uitleg van de Craft Yarn Council als je de Engelstalige vaktermen naast de techniek wilt zien.

De manier waarop je de haaknaald in de verticale staven van een eerdere toer steekt, bepaalt welke tunische steek je maakt. De teruggaande passage blijft bij veel basispatronen gelijk, maar controleer altijd het patroon: bijzondere steken kunnen een afwijkende werkwijze vragen. Voor gewone haaksteken en hun Nederlandse en Engelse namen kun je ook het overzicht van haaksteken gebruiken.

Welke tunische steek kun je als eerste proberen?

Begin met een lapje in de Tunische simpele steek, ook wel de Tunische basissteek genoemd. Bij die steek steek je de haaknaald achter een verticale staaf van de vorige toer, sla je de draad om en haal je een lus op. Je laat die lus op de naald staan tot de teruggaande passage. Zo ontstaat een duidelijke rij verticale lijnen. Op een lapje van bijvoorbeeld 12 steken kun je de verticale staven makkelijker tellen dan op een breed project; dat aantal is een oefenvoorbeeld, geen vaste patroonregel.

Daarna kun je een Tunische averechte steek proberen. Daarbij breng je de draad naar de voorkant van het werk voordat je de lus opneemt. Het verschil in draadpositie geeft het oppervlak een andere uitstraling dan de simpele steek. Een derde nuttige variant is de Tunische breisteek: je steekt de haaknaald van voren naar achteren door de steek, tussen de voorste en achterste verticale draad, en haalt daar een lus op. Het resultaat doet visueel denken aan breiwerk, maar de lussen worden nog steeds met de haaknaald verwerkt.

Vergelijk de steken niet alleen op een foto. Haak bijvoorbeeld drie proeflapjes van elk 8 toeren en evenveel steken breed. Dat zijn praktische oefenaantallen, geen voorgeschreven maat. Leg ze naast elkaar en let op de zichtbare verticale lijnen, de dichtheid, de soepelheid en eventuele krul. Met dezelfde draad en haaknaald zie je beter welk verschil door de steek ontstaat.

Hoe zet je een proeflapje op?

Kies een glad garen dat je steken goed zichtbaar maakt en een haaknaald die past bij het patroon of het garenadvies. Wie nog geen basiservaring heeft, kan eerst de beginselen van haken oefenen, zoals lossen maken en de draad gelijkmatig vasthouden. Voor tunisch haken gebruik je bij grotere breedtes een langere haaknaald of een variant met kabel, zodat er voldoende ruimte is voor de lussen.

Werk vervolgens stap voor stap:

  1. Haak een lossenketting met het aantal steken uit je patroon. Zonder patroon kun je voor een proeflapje bijvoorbeeld 12 lossen gebruiken.
  2. Neem vanaf de tweede losse vanaf de haaknaald een lus op in iedere losse. Laat alle opgenomen lussen op de naald staan.
  3. Maak de teruggaande passage: haal de draad eerst door één lus en daarna telkens door twee lussen, tot er weer één lus op de naald staat. De precieze start kan per patroon of uitleg verschillen.
  4. Haak de volgende heengaande passage in de verticale staven van de vorige toer. Neem de randsteek mee zoals je patroon voorschrijft.
  5. Herhaal de heengaande en teruggaande passage. Tel na iedere volledige toer hoeveel steken je hebt.

De site Handwerkles laat bij de gewone Tunische steek onder meer zien dat je bij de rand de laatste lus op een specifieke manier opneemt. Dat detail helpt om een nette zijkant te maken. Volg bij een patroon altijd de eigen randinstructie, want een gemiste of anders opgenomen randlus kan de breedte en vorm beïnvloeden.

Hoe kies je een steek voor je project?

Kies op basis van de stof die je nodig hebt, niet alleen op basis van de naam van de steek. Een eenvoudige steek is handig om de techniek te oefenen en geeft een duidelijk patroon van verticale lijnen. Een averechte variant verandert het oppervlak en kan, afgewisseld met de simpele steek, een reliëfpatroon maken. Met een breisteekachtige insteek krijg je weer een andere visuele structuur. De exacte soepelheid en dichtheid hangen ook af van garen, haaknaald en spanning.

Voor een sjaal of ander soepel vallend project is een klein proeflapje daarom nuttig voordat je de volledige breedte opzet. Voor een stevigere lap kun je eveneens eerst vergelijken hoe dicht de steken naast elkaar liggen. Noteer op een kaartje de steek, het garen, de haaknaald en het aantal steken. Als je later opnieuw begint, kun je de omstandigheden van je proefstuk terughalen.

Tunische steken kunnen ook met kleur worden gecombineerd. Bij mozaïekhaken ontstaan motieven door kleurwissels en steken die op bepaalde toeren worden ingestoken. Dat is een aparte techniek met eigen patroonafspraken; bekijk eerst hoe je een mozaïekhaakpatroon leest voordat je die werkwijze met tunische steken combineert.

Hoe controleer je of je steken kloppen?

Controleer het proeflapje op vier punten. Tel eerst de steken na de teruggaande passage: bij een lapje dat met 12 steken is opgezet, is 12 een nuttig controleaantal voor het oefenvoorbeeld. Kijk vervolgens of de randen recht blijven en of je aan het begin of einde van een toer geen verticale staaf hebt overgeslagen. Vergelijk ten slotte een paar opeenvolgende toeren: de lussen moeten ongeveer even groot zijn en de stof mag niet plotseling smaller of breder worden.

Als er te weinig steken zijn, controleer dan of je de randlus hebt meegenomen. Als er te veel zijn, kijk dan of je per ongeluk in een opening hebt ingestoken die geen steek is. Houd de haaknaald zo dat de lussen erop kunnen blijven rusten zonder ze strak tegen elkaar te duwen. Trek niet aan de draad om een onregelmatige lus te verbergen; maak die liever los en neem de lus opnieuw op.

Een proeflapje hoeft niet direct perfect te zijn. Zet er desgewenst een tweede stukje naast met dezelfde 12 steken en een andere tunische steek. Zo vergelijk je de structuur zonder dat je midden in een groter project hoeft uit te halen. Pas wanneer de rand, het aantal steken en de gewenste stofstructuur overeenkomen met je plan, is het zinvol om de techniek in je project toe te passen.

Veelgestelde vragen

Heb je voor tunisch haken altijd een speciale haaknaald nodig?

Voor een klein proeflapje kan een gewone haaknaald soms volstaan als er genoeg ruimte is voor alle lussen. Bij breder werk is een langere tunische haaknaald of een haaknaald met kabel handiger, omdat de lussen dan niet van de naald schuiven. Kijk bij je keuze naar de breedte van het werk en de aanwijzingen in het patroon.

Waarom krult mijn tunisch haakwerk aan de onderkant?

Een tunische basissteek kan de stof naar voren laten krullen. Dat is een eigenschap die je tijdens een proeflapje kunt beoordelen, geen teken dat je automatisch opnieuw moet beginnen. Probeer je draadspanning gelijkmatig te houden en volg eventuele aanwijzingen voor een rand of afwerking in het patroon. Een andere steek kan bovendien een andere stofstructuur geven.

Moet ik mijn werk na elke toer keren?

Bij de gebruikelijke tunische werkwijze keer je het werk niet na elke toer. Je neemt tijdens de heengaande toer lussen op en werkt die tijdens de teruggaande toer af, terwijl dezelfde kant naar je toe blijft wijzen. Een patroon kan uitzonderingen of bijzondere technieken aangeven, dus volg de instructies daarvan als ze afwijken.

In de rubriek Haken